Ceza
Muhakemesi Kanununa Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
Kurum:
Adalet Bakanlığı
RGT:
26.07.2007
RG
NO: 26594
BİRİNCİ
BÖLÜM: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, uzlaşmaya ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253 üncü maddesi
ile diğer kanunlarda uzlaşma kapsamında olduğu belirtilen suçlar bakımından
şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi veya özel
hukuk tüzel kişisi arasında uzlaştırma işlemlerinin yapılmasına ilişkin
hükümleri kapsar.
Dayanak
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 253, 254 ve 255 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Kanun: 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununu,
b) Uzlaşma: Uzlaşma kapsamına giren bir suç nedeniyle, şüpheli veya sanık ile
mağdur veya suçtan zarar görenin Kanun ve bu Yönetmelikteki usul ve hükümlere
uygun olarak uzlaştırma süreci sonunda anlaştırılmış veya anlaşmış olmalarını,
c) Uzlaştırma: Uzlaşma kapsamına giren bir suç nedeniyle şüpheli veya sanık ile
mağdur veya suçtan zarar görenin, Kanun ve bu Yönetmelikteki usul ve hükümlere
uygun olarak uzlaştırmacı aracılığıyla ya da hâkim
veya Cumhuriyet savcısı tarafından anlaştırılmaları suretiyle uyuşmazlığın
giderilmesi sürecini,
ç) Uzlaştırmacı: Şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören
arasındaki uzlaştırma müzakerelerini yöneten, Cumhuriyet savcısı veya mahkeme
tarafından görevlendirilen hukuk öğrenimi görmüş kişiyi veya Cumhuriyet savcısı
ya da mahkemenin isteği üzerine baro tarafından
görevlendirilen avukatı,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM: Temel İlkeler ve Genel Hükümler
Temel
ilkeler
MADDE
5 – (1) Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin
özgür iradeleri ile rıza göstermeleri hâlinde gerçekleştirilir. Bu kişiler
anlaşma yapılana kadar iradelerinden vazgeçebilirler.
(2) Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin temel
hak ve hürriyetlerine uygun olarak, menfaatlerinin korunması esası gözetilerek
yürütülür.
(3) Uzlaştırmaya katılan şüpheli, sanık, mağdur veya suçtan zarar gören
müzakereler sırasında, Kanunun tanıdığı temel güvencelere sahiptir.
(4) Şüpheli, sanık, mağdur veya suçtan zarar gören Türkçe bilmiyorsa veya
engelli ise Kanunun 202 nci maddesi hükmü uygulanır.
(5) Uzlaştırma sürecine başlanmadan önce şüpheli veya sanık ile mağdur veya
suçtan zarar gören; hakları, uzlaşmanın mahiyeti ve verecekleri kararların
hukukî sonuçları hakkında bilgilendirilir.
(6) Şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin yaşı, olgunluğu,
eğitimi, sosyal ve ekonomik durumu gibi faktörler ile ilgili belirgin
farklılıklar, uzlaştırma sürecinde göz önüne alınır.
(7) Kanunun ve Yönetmeliğin uzlaşmaya ilişkin hükümleri, uzlaşmaya tâbi bir
suça maruz kalan suç mağduru çocuklar ile suça sürüklenen çocuklar bakımından
da uygulanır. Çocuklara ilişkin uzlaştırmada, 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı
Çocuk Koruma Kanunu ile 24/12/2006 tarihli ve 26386 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Çocuk Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ve 24/12/2006 tarihli ve 26386 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çocuk Koruma Kanununa Göre Verilen
Koruyucu ve Destekleyici Tedbir Kararlarının Uygulanması Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre işlem yapılır.
(8) Uzlaştırmacı avukat, bu sıfatla görev yaptığı olayla ilgili olarak daha
sonra vekil veya müdafi olarak görev üstlenemez.
Genel
hükümler
MADDE
6 – (1) Uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdur ya
da suçtan zarar görenin gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması
gerekir.
(2) Aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın birden çok kişi tarafından
işlenen suçlarda, ancak uzlaşan şüpheli veya sanık uzlaşmadan yararlanır.
(3) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir
suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya suçtan zarar
görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.
(4) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması
hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez.
(5) Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, soruşturma ya da kovuşturma konusu suça ilişkin delillerin
toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir.
(6) Uzlaşmaya tâbi suçlarda, uzlaştırma girişiminde bulunulmadan, kamu
davasının açılmasının ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması
kararı verilemez.
Uzlaştırma
kapsamındaki suçlar ve istisnaları
MADDE
7 – (1) Kanunun 253 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan suçlarda,
şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi veya özel
hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur.
(2) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere;
diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaştırma yoluna
gidilebilmesi için, kanunda açık hüküm bulunması gerekir.
(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, etkin pişmanlık
hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda,
uzlaştırma yoluna gidilemez.
(4) Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçu
işlemek amacıyla ya da bu suçla birlikte işlenmiş
olması hâlinde, uzlaştırma yoluna gidilemez.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM: Soruşturma Aşamasında Uzlaşma
Uzlaşma
teklifi
MADDE
8 – (1) Soruşturma konusu suçun, uzlaşmaya tâbi olması ve işlendiği
hususunda yeterli şüphenin bulunması hâlinde; Cumhuriyet savcısı, şüpheli ile
mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Cumhuriyet
savcısının yazılı ya da acele hallerde sözlü talimatı
üzerine, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene adlî kolluk görevlisi de
uzlaşma teklifinde bulunabilir. Sözlü emir, en kısa sürede yazılı olarak da
bildirilir.
(2) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin reşit olmaması ya da kısıtlı olması hâli ile mağdur veya suçtan zarar
görenin ayırt etme gücü bulunmaması durumunda, uzlaşma teklifi kanunî
temsilcilerine yapılır. Bu kişilerin ayırt etme gücüne sahip olup olmadıkları
Cumhuriyet savcısı tarafından araştırıldıktan sonra, uzlaşma teklifinin
muhatabı belirlenir.
(3) Cumhuriyet savcısı veya adlî kolluk görevlilerince yapılacak uzlaşma
teklifi, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek 1/a veya Ek 1/b sayılı
uzlaşmanın mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçlarının
bulunduğu Uzlaşma Teklif Formlarının hazır bulunan ilgiliye imzalatılarak
verilmesi ve formda yer alan bilgilerin açıklanması suretiyle yapılır.
Cumhuriyet savcısı veya adlî kolluk görevlisi tarafından, bilgilendirme
yükümlülüğünün yerine getirildiğine ve uzlaşma teklifinde bulunulduğuna ilişkin
formun imzalı örneği soruşturma evrakı içine konulur.
(4) Uzlaşma teklifinde bulunmak için çağrı; telefon, telgraf,
faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir.
Ancak, bu çağrı uzlaşma teklifi anlamına gelmez.
Açıklamalı
tebligat veya istinabe yoluyla teklif
MADDE
9 – (1) Cumhuriyet savcısı gerektiğinde uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat
veya istinabe yoluyla yapabilir.
(2) Açıklamalı tebligat, Kanunda belirtilen özel hükümler saklı kalmak
koşuluyla bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek 1/a veya Ek 1/b sayılı
uzlaşmanın mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçlarının
bulunduğu Uzlaşma Teklif Formunun, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu ile 20/8/1959 tarihli ve 4/12059 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe konulan Tebligat Tüzüğü hükümlerine uygun olarak tebliğ mazbatalı
zarf içerisinde gönderilmesi suretiyle yapılır. Ancak tebligatın yapılamadığı
hâllerde bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi hükmü uygulanır.
(3) İstinabe yoluyla yapılacak teklifte, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesi ile
birinci ve ikinci fıkra hükümleri uygulanır.
Uzlaşma
teklifinde karar süresi
MADDE
10 – (1) Uzlaşma teklifinde bulunulanlardan herhangi biri, en geç üç gün içinde
teklifi yapan adlî kolluk görevlisine ya da görevli
Cumhuriyet savcısına kararını bildirmediği takdirde, uzlaşma teklifi
reddedilmiş sayılır. Bu durumda, Kanunun 255 inci maddesi hükmü saklı kalmak
üzere, ayrıca diğerlerine uzlaşma teklifinde bulunulmaz.
Adreste
bulunmamanın hüküm ve sonuçları
MADDE
11 – (1) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan
adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da
adresin belirlenememesi gibi başka bir nedenle mağdura, suçtan zarar görene,
şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması hâlinde, uzlaştırma
yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır.
Soruşturmada
bilgilendirme yükümlülüğü
MADDE
12 – (1) Uzlaşma teklifinde bulunulması hâlinde; şüpheliye, mağdura veya suçtan
zarar görene ya da kanunî temsilcilerine, uzlaşmanın
mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçlarının yer aldığı bu
Yönetmelik ekinde yer alan formdaki bilgiler açıklanır.
Uzlaştırmacı
görevlendirilmesi
MADDE
13 – (1) Şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaşma teklifini
kabul etmesi hâlinde, Cumhuriyet savcısı uzlaştırmayı kendisi
gerçekleştirebileceği gibi, bir avukatın uzlaştırmacı olarak
görevlendirilmesini barodan isteyebilir ya da bu
Yönetmelikte nitelikleri belirlenen hukuk öğrenimi görmüş bir kimseyi
görevlendirebilir.
(2) Uzlaştırmacı görevlendirilmesinde tarafların üzerinde anlaştıkları bir
avukat ya da hukuk öğrenimi görmüş bir kişi tercih
edilebilir.
(3) Uzlaştırmacıların sayısı, uyuşmazlığın niteliği göz önünde bulundurularak
Cumhuriyet savcısınca tespit edilir.
(4) Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı ile tarafsızlığını
şüpheye düşürecek sebeplerden dolayı reddini gerektiren hâller, uzlaştırmacı
görevlendirilmesi ile ilgili olarak da göz önünde bulundurulur. Uzlaştırmacı,
bu hâllerin varlığı hâlinde Cumhuriyet Savcısına durumu bildirir; ancak
tarafların rızası hâlinde görev yapabilir.
Avukatın
uzlaştırmacı olarak görevlendirilme usulü
MADDE
14 – (1) Baro tarafından öncelikle uzlaştırma üzerine eğitim almış bir
avukat görevlendirilir.
(2) Tarafların üzerinde anlaştığı avukatın soruşturmanın yapıldığı yer barosuna
kayıtlı olması gerekmez. Bu hâlde görevlendirme avukatın bağlı bulunduğu baro
tarafından yapılır.
Hukuk
öğrenimi görmüş uzlaştırmacıda aranan nitelikler ve görevlendirilme usulü
MADDE
15 – (1) Hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacıların görevlendirilmesinde aşağıdaki
şartlar aranır:
a) Üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak,
b) Hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal
bilgiler, idarî bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık
yüksek öğrenim yapmak,
c) Hukuk dalında yüksek lisans ya da doktora yapmış
bulunmak,
ç) Baroya kayıtlı avukat olmamak,
d) Taksirli suçlar hariç olmak üzere; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk
Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş ve affa uğramış,
ertelenmiş ya da paraya çevrilmiş olsa bile
kesinleşmiş bir kararla veya Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu
düzenin işleyişine, millî savunmaya, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk
suçları ile yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı suçlardan ya da zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, yağma,
dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı
değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı, gerçeğe aykırı bilirkişilik
yapma, yalan tanıklık ve haksız mal edinme suçlarından biriyle hükümlü bulunmamak,
e) Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten
çıkarılmamış veya geçici olarak yasaklanmamış olmak.
(2) Hukuk öğrenimi görmüş uzlaştırmacılar, ağır ceza merkezi Cumhuriyet
başsavcılıkları tarafından belirlenen listeye kayıtlı olanlar arasından
seçilirler. Bu listeye kayıtlı olan uzlaştırmacılar sadece kayıtlı bulundukları
il sınırları içerisinde değil ülke çapında görev alabilirler.
(3) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, Ceza Muhakemesinde uzlaştırmacı olarak görev
almak amacıyla listeye kaydolmak için her yılın Kasım ayının sonuna kadar
Cumhuriyet başsavcılığına bir dilekçeyle başvurur. Başvurular şahsen
yapılabileceği gibi, kayıtlı olunan oda, çalışılan kurum ve kuruluş
aracılığıyla da yapılabilir.
(4) İletişim bilgilerini içeren başvuru dilekçesine;
a) Nüfus cüzdanı örneği,
b) T.C. kimlik numarası,
c) Mezuniyet belgesinin onaylı örneği,
ç) Adlî sicil kaydı,
d) İki adet vesikalık fotoğraf,
e) Bu Yönetmeliğin 30 uncu maddesi uyarınca yapılacak eğitimlere katılacağını
beyan eden dilekçesi,
f) Varsa kayıtlı olunan oda, çalışılan kurum ve kuruluşun isimleri,
eklenir.
(5) Başvuranların talepleri kaydedilerek ağır ceza merkezi Cumhuriyet
başsavcılığınca başvuru tarihinden itibaren otuz gün içerisinde
değerlendirilir.
(6) Başvuranın birinci fıkradaki şartları taşımaması veya dördüncü fıkrada belirtilen
belgelerin eksik olması hâlinde talebin reddine karar verilir. Redde ilişkin
karar ilgilisine tebliğ olunur.
(7) Talepleri uygun görülenlerin adı ve soyadları, açık adresleri, telefon
numaraları yazılarak, oluşturulan liste her yıl Ocak ayı içerisinde en az yedi
gün süre ile adliyede herkesin görebileceği bir yere asılır. Ayrıca Cumhuriyet
başsavcılığının internet adresinde ilân edilir.
Oluşturulan listenin bir örneği, merkezdeki hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile
yargı çevresindeki mahkemeler ve Cumhuriyet başsavcılıklarına bildirilir.
(8) Liste, ayrıca yazılı ve elektronik ortamda hazırlanarak her yılın Ocak
ayının sonuna kadar Adalet Bakanlığı Eğitim Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Gönderilen listeler bu birim tarafından yayımlanır.
(9) Listede yer alan uzlaştırmacının;
a) Listeye kabul şartlarını sonradan kaybetmesi,
b) Bu Yönetmelikte belirlenen şartlardan herhangi birini taşımadığının sonradan
anlaşılması,
c) Listeden çıkarılmayı talep etmesi,
ç) Uzlaştırmacılıkla bağdaşmayan tutum ve davranışlarda bulunması,
d) Bu Yönetmeliğin 30 uncu maddesi uyarınca yapılan eğitimlere katılmaması,
durumunda listeden çıkarılır.
(10) Listeden
çıkarılmasına ilişkin karar ilgiliye tebliğ edilir ve ayrıca yedinci ve
sekizinci fıkralarda belirtilen yerlere gönderilir.
(11) Zorunluluk hâlinde listeye kayıtlı olmamasına rağmen, bu maddede
belirtilen şartları taşıyan hukuk öğrenimi görmüş kişiler arasından da
görevlendirme yapılabilir.
Belgelerin
verilmesi ve gizlilik bildirimi
MADDE
16 – (1) Soruşturma dosyasında yer alan uzlaştırma konusu suç ya da suçlara ilişkin belgelerden uzlaştırma için gerekli
olup da Cumhuriyet savcısı tarafından uygun görülenlerin birer örneği
uzlaştırmacıya verilir.
(2) Cumhuriyet savcısı uzlaştırmacıya, soruşturmanın gizliliği ilkesine uygun
davranmakla yükümlü olduğunu belirtir.
(3) Hangi belgelerin verildiği, verilme tarihi ile soruşturmanın gizliliği
konusundaki bildirim, Cumhuriyet savcısı ve uzlaştırmacının imzasını içeren bir
tutanakla tespit edilir.
Süre
MADDE
17 – (1) Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine
verildikten itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini
sonuçlandırır. Cumhuriyet savcısı bu süreyi re’sen
veya talep üzerine en çok yirmi gün daha uzatabilir. Cumhuriyet savcısı
uzlaştırma süresinin uzatılmasına ilişkin kararını uzlaştırmacıya bildirir.
(2) Uzlaşma
teklifinin reddedilmesine rağmen, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören
uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar
Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilir.
(3) Uzlaştırmanın Cumhuriyet savcısı veya hâkim tarafından
gerçekleştirildiği hâllerde de birinci fıkrada belirtilen süreler uygulanır.
Uzlaştırma
müzakereleri
MADDE
18 – (1) Uzlaştırma müzakerelerine şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören,
kanunî temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar
görenin kendisi veya kanunî temsilcisi ya da
vekilinin haklı bir mazereti olmaksızın müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
hâlinde, ilgili taraf uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
(2) Uzlaşma sağlanabilmesi için
birden fazla müzakere yapılabilir. Uzlaştırmacı, müzakereler sırasında
izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüşebilir;
Cumhuriyet savcısı, uzlaştırmacıya uzlaştırma müzakerelerinin kanuna uygun
yürütülmesi amacıyla talimat verebilir.
(3) Müzakereler, taraflarla birlikte veya ayrı ayrı
gerçekleştirilecek toplantılarla yürütülebilir.
(4) Müzakereler, görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle
de yapılabilir.
Uzlaştırma
müzakerelerinin gizliliği
MADDE
19 – (1) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırmacı,
uzlaştırma sürecinde yapılan açıklamaları, kendisine aktarılan veya diğer bir
şekilde öğrendiği olguları gizli tutmakla yükümlüdür.
(2) Uzlaştırma sürecinde yapılan açıklamalar herhangi bir soruşturma,
kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılamaz.
Müzakerelere katılanlar bu bilgilere ilişkin olarak tanıklık yapmak zorunda
bırakılamaz.
(3) Uzlaştırmacı tarafından gerekli görülmesi hâlinde tutulan tutanak veya
notlar, kapalı bir zarf içerisinde Cumhuriyet savcısına verilir. Cumhuriyet
savcısı tarafından mühür ve imza altına alınan kapalı zarf dosyada muhafaza
edilir. Bu zarf, sadece uzlaştırmacı tarafından düzenlenen ve Cumhuriyet
savcısı tarafından mühür ve imza altına alınan raporun sahteliği iddiası
dolayısıyla ortaya çıkan uyuşmazlığı gidermek amacıyla delil olarak kullanılmak
üzere açılabilir.
(4) Daha önce mevcut olan bir belge veya olgunun, uzlaştırma müzakereleri
sırasında ileri sürülmüş olması, bunların soruşturma ve kovuşturma sürecinde ya da bir davada delil olarak kullanılmasına engel teşkil
etmez.
Edimin
konusu
MADDE
20 – (1) Taraflar uzlaştırma sonunda belli bir edimin yerine getirilmesi
hususunda anlaşmaya vardıkları takdirde aşağıdaki edimlerden bir ya da birkaçını veya bunların dışında belirlenen hukuka
uygun başka bir edimi kararlaştırabilirler:
a) Fiilden kaynaklanan maddî veya manevî zararın tamamen ya
da kısmen tazmin edilmesi veya eski hâle getirilmesi,
b) Mağdurun veya suçtan zarar görenin haklarına halef olan üçüncü kişi ya da kişilerin maddî veya manevî zararlarının tamamen ya da kısmen tazmin edilmesi veya eski hâle
getirilmesi,
c) Bir kamu kurumu veya kamu yararına hizmet veren özel bir kuruluş ile yardıma
muhtaç kişi ya da kişilere bağış yapmak gibi
edimlerde bulunulması,
ç) Mağdurun, suçtan zarar görenin veya bunların gösterecekleri üçüncü şahsın,
bir kamu kurumunun ya da kamu yararına hizmet veren
özel bir kuruluşun belirli hizmetlerini geçici süreyle yerine getirmesi veya
topluma faydalı birey olmasını sağlayacak bir programa katılması gibi diğer
bazı yükümlülükler altına girilmesi,
d) Mağdurdan veya suçtan zarar görenden özür dilenmesi.
Uzlaştırma
raporu
MADDE
21 – (1) Uzlaştırmacı, uzlaştırma işlemlerinin sonuçlandırıldığı tarihten
itibaren bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 sayılı Uzlaştırma Raporu Örneğine
uygun, taraf sayısından bir fazla olarak hazırladığı raporu, kendisine verilen
belge örneklerini ve varsa yapmış olduğu masrafları gösteren belge, gider
pusulası veya rayice uygun yazılı beyan ile serbest meslek makbuzunu
geciktirmeksizin Cumhuriyet savcısına verir.
(2) Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde,
tarafların imzalarını da içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı
ayrıntılı biçimde açıklanır. Ancak uzlaştırma müzakereleri sırasında suçun
işlenmesine ilişkin olarak yapılan açıklamalara raporda yer verilmez.
(3) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve
edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alarak
soruşturma dosyasında muhafaza eder.
(4) Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayanmadığını
ve edimin hukuka uygun olmadığını belirlerse raporu onaylamaz. Onaylamama
gerekçesini rapora yazar. Bu durumda uzlaşma gerçekleşmemiş sayılır.
(5) Uzlaştırmanın Cumhuriyet savcısı tarafından yapıldığı hâllerde; raporun bu
işlemin niteliğine uygun kısımları doldurulur, mühür ve imza altına alınarak
soruşturma dosyasında muhafaza edilir.
Uzlaşma
belgesi
MADDE
22 – (1) Uzlaştırmacı görevlendirilmeden önce veya uzlaşma teklifinin
reddedilmesinden sonra, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin aralarında
uzlaşmaları hâlinde; taraflarca niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-2 sayılı Uzlaştırma Raporu Örneğine uygun bir uzlaşma
belgesi düzenlenir. Cumhuriyet savcısı, bu belgeyi 21 inci maddenin üçüncü ve
dördüncü fıkralarında belirtilen kıstaslara göre inceler ve değerlendirir.
(2) Takibi şikâyete bağlı suçlarda, mağdur veya suçtan zarar görenin şüpheli
ile anlaşarak şikâyetinden vazgeçmesi hâlinde bu belge düzenlenmez.
Soruşturma
aşamasında uzlaşmanın hukukî sonuçları
MADDE
23 – (1) Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten
yerine getirmesi hâlinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(2) Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması
veya süreklilik arzetmesi hâlinde, Kanunun 171 inci
maddesindeki şartlar aranmaksızın, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının
ertelenmesi kararı verilir.
(3) Erteleme süresince zamanaşımı işlemez.
(4) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığı kararı
verilir.
(5) Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, Kanunun 171 inci maddesinin dördüncü
fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır.
(6) Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi,
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde
yazılı ilâm mahiyetini haiz belgelerden sayılır.
(7) Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat
davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.
Zamanaşımı
MADDE
24 – (1) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma
teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz
kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek Cumhuriyet savcısına
verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi
işlemez.
(2) Uzlaşma teklifine süresi içerisinde cevap verilmemesi ya
da teklifin reddedilmesi hâlinde uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalmış sayılır.
(3) Tarafların veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin
uzlaşma müzakerelerine katılmaktan imtina etmesi, müzakereler sırasında
taraflardan birinin yazılı veya sözlü olarak uzlaşmadan vazgeçtiğini bildirmesi
üzerine düzenlenen raporun Cumhuriyet savcısına verildiği tarihten itibaren
dava zamanaşımı ve kovuşturma koşulu olan dava süresi yeniden işlemeye başlar.
(4) Uzlaştırmanın doğrudan Cumhuriyet savcısı tarafından yapılması hâlinde,
üçüncü fıkradaki nedenler gerçekleştiği takdirde, bu tarihten itibaren dava
zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi yeniden işlemeye başlar.
Cumhuriyet savcısı durumu tutanakla tespit eder.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM: Mahkeme Aşamasında Uzlaşma
Mahkeme
aşamasında uzlaştırma usulü
MADDE
25 – (1) Kamu davası açıldıktan sonra aşağıdaki durumların varlığı hâlinde,
uzlaştırma işlemleri soruşturma aşamasında belirtilen esas ve usule göre,
mahkeme tarafından yapılır:
a) Kovuşturma konusu suçun hukukî niteliğinin değişmesi nedeniyle uzlaşma
kapsamında olduğunun anlaşılması,
b) Soruşturma aşamasında uzlaşma teklifinde bulunulması gerektiğinin ilk olarak
mahkeme aşamasında anlaşılması,
c) Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenlenmeksizin doğrudan doğruya
mahkeme önüne gelen uzlaşmaya tâbi bir fiilin varlığı,
ç) Mahkeme aşamasında kanun değişikliği nedeniyle fiilin uzlaşma kapsamına
girmesi.
(2) Mahkeme, uzlaştırma işlemlerine ilişkin tebligat ve yazışmaları duruşma
gününü beklemeksizin dosya üzerinden de yapabilir.
(3) Mahkeme aşamasında yapılan uzlaşma teklifi reddedilmesine rağmen, taraflar
uzlaştıklarını gösteren belge ile en geç duruşmanın sona erdiği açıklanıp hüküm
verilmeden önce mahkemeye başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
Kovuşturmada
bilgilendirme yükümlülüğü
MADDE
26 – (1) Mahkemece yapılacak uzlaşma teklifi, uzlaşmanın mahiyeti ile
uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçlarının yer aldığı bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek 1/c sayılı Uzlaşma Teklif Formunun ilgiliye imzalatılarak
verilmesi ve formda yer alan bilgilerin açıklanması suretiyle yapılır. Bu husus
zapta geçirilerek bilgilendirme yükümlülüğü yerine getirilir ve uzlaşma
teklifinde bulunulduğuna ilişkin formun imzalı örneği kovuşturma dosyası içine
konulur.
Kovuşturma
aşamasında uzlaşmanın hukukî sonuçları
MADDE
27 – (1) Uzlaşma gerçekleştiği takdirde, mahkeme, uzlaşma sonucunda sanığın
edimini def’aten yerine getirmesi hâlinde, davanın
düşmesine karar verir.
(2) Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması
veya süreklilik arzetmesi hâlinde; sanık hakkında,
Kanunun 231 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilir.
(3) Geri bırakma süresince zamanaşımı işlemez.
(4) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra,
uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, açıklanması geri bırakılan
hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.
(5) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra,
uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, mahkeme tarafından,
Kanunun 231 inci maddesinin onbirinci fıkrasındaki
şartlar aranmaksızın, hüküm açıklanır.
(6) Sanığın, edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi,
2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilâm mahiyetini
haiz belgelerden sayılır.
(7) Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, kovuşturma konusu suç nedeniyle tazminat
davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM: Çeşitli ve Son Hükümler
Uzlaştırmacının
yükümlülükleri
MADDE
28 – (1) Uzlaştırmacı:
a) Bağımsız ve tarafsız hareket eder, tarafların ortak yararlarını gözetir.
Müzakerelerde tarafların yeterli ve eşit fırsatlara sahip olmasına özen
gösterir. Masumiyet karinesi gereğince şüpheli ya da
sanığın suçluluğu hakkında ön yargılı olamaz, şüpheli ya
da sanığa karşı bir tavır takınamaz.
b) Müzakerelere başlamadan önce taraflara; uzlaşmanın temel ilkelerini,
kendisinin tarafsızlığını, uzlaştırma süreci ve sonuçlarını, uzlaştırmacı ile tarafların
uzlaştırmadaki işlevlerini, gizlilik yükümlülüğünü açıklar ve süreci
anlamalarını sağlar.
c) Tarafların birbirlerine saygılı davranmaları, müzakerelere iyi niyetle
katılmaları ve bildikleri hususları açıklamaları konusunda bilgilendirir.
ç) Uyuşmazlığın çözülmesi için taraflara yardımcı olur ve anlaşmalarını teşvik
eder, ancak baskı yapamaz. Herhangi bir tarafın leh veya aleyhine görüş
bildiremez, tarafları bağlayıcı bir karar veremez.
d) Tarafların hüküm ve sonuçlarını bilerek ve özgür iradeleriyle anlaşmaya
varmalarını sağlayacak uygun tedbirleri alır.
Uzlaştırmanın
yapılacağı yer
MADDE
29 – (1) Uzlaştırma müzakereleri;
a) Kamu kurum ve kuruluşlarının bu amaçla ayrılan yerlerinde,
b) Tarafların kabul etmesi şartıyla uzlaştırmacının faaliyetlerini yürüttüğü
büroda,
c) Tarafların menfaatlerine uygun,
kendilerini huzurlu hissedecekleri güvenli bir ortamda veya taraflarca kabul
edilen bu işe uygun başka yerlerde,
gerçekleştirilebilir.
(2) Adlîye binalarında uzlaştırma müzakerelerinin yapılabilmesi amacıyla,
imkânlar ölçüsünde toplantı odaları tahsis edilebilir. Toplantı odalarının
düzenlenmesi, büro hizmetlerinin ve gerekirse güvenliğin sağlanması, uzlaştırma
toplantıları için tahsis sıra ve saatleri Cumhuriyet başsavcılığı tarafından
yerine getirilir.
Uzlaştırmacıların
eğitimi
MADDE
30 – (1) Görevlendirilecek kişilerin görevlerine başlamadan önce eğitim
almaları ve görev yaptıkları sürece eğitime tâbi tutulmaları sağlanır.
(2) Eğitim; alternatif uyuşmazlık çözümü ve müzakere becerileri ile
yöntemlerini geliştirmeyi, mağdur, suçtan zarar gören, şüpheli ya da sanık ile birlikte çalışmanın özel koşulları ve ceza
adaleti sistemi hakkında bilgi sahibi olma hususlarında yeterlilik kazandırmayı
amaçlamalıdır.
(3) Eğitimin konusu; görev yapacak kişilerin sahip olmaları gereken asgarî
nitelikler, bilgi düzeyi ve kişisel yeteneklerinin geliştirilmesinden oluşur.
Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek kişilere;
a) Uzlaştırmanın hukukî niteliği ve sonuçları,
b) Uzlaşmanın uygulama alanları,
c) İletişim esasları, soru ve müzakere teknikleri, müzakere yönetimi,
uzlaştırma raporu,
ç) Uyuşmazlık analizi,
d) Uzlaşmaya tâbi suçlar,
e) Etik kurallar,
konularında eğitim verilir.
(4) Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek kişilerin eğitimi, Türkiye Adalet
Akademisi, Adalet Bakanlığı Eğitim Dairesi Başkanlığı, Türkiye Barolar Birliği,
ilgili barolar ve bu konuda eğitim veren üniversiteler ile işbirliği içerisinde
yerine getirilir.
(5) Uzlaştırmacı olarak görevlendirilecek avukatların seçimi, eğitimi, uymakla
yükümlü oldukları etik kurallar ve standartları
gösteren ilke ve esaslar, Türkiye Barolar Birliği tarafından değerlendirilir.
Uzlaştırmacı
ücreti ve giderler
MADDE
31 – (1) Uzlaştırmacıya soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı, kovuşturma
aşamasında ise mahkeme tarafından masraflar hariç, Ceza Muhakemesi Kanunu
Gereğince Görevlendirilen Müdafi ve Vekillere Ödenecek Ücret Tarifesinde
soruşturma aşaması için belirlenen miktarın iki katını geçmemek
üzere, uzlaştırmacının şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin;
yaşı, olgunluğu, eğitimi, sosyal ve ekonomik durumu gibi belirgin farklılıkları
değerlendirmede ve tarafları uzlaştırmadaki becerisi, bu süreçde
gösterdiği çaba ve gayreti, harcadığı emek ve mesaisi gibi faktörlerin yanısıra uyuşmazlığın kapsamı ve niteliği de dikkate
alınarak çalışmasıyla orantılı makul bir ücret belirlenir. Uzlaştırmacı
tarafından zorunlu yol giderleri de dahil olmak üzere yapılan masraflar anılan
ücret tarifesinde soruşturma aşaması için belirlenen miktarı geçmeyecek şekilde ayrıca ödenir.
(2) Görevlendirilen uzlaştırmacıya belirlenen ücret, uzlaştırma işlemleri sonunda
düzenlenecek raporun ibrazından sonra makul süre içerisinde Cumhuriyet savcısı
veya hâkim tarafından sarf kararı ile ödenir.
(3) Birden fazla uzlaştırmacının görevlendirildiği hâllerde takdir edilecek
ücret bu kişilere katkıları oranında paylaştırılır.
(4) Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri, yargılama giderlerinden
sayılır ve bu giderler ilgili ödenekten karşılanır.
(5) Uzlaşmanın gerçekleşmemesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma
giderleri hakkında Kanunun yargılama giderlerine ilişkin hükümleri uygulanır.
(6) Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma
giderleri Devlet Hazinesi üzerinde bırakılır.
(7) Uzlaştırmacının çalışması karşılığında uzlaştırma ücreti talep etmediği
hâllerde bu madde hükümleri uygulanmaz.
Tutulacak
kartonlar
MADDE
32 – (1) Cumhuriyet başsavcılıklarında uzlaşma sonucu verilen
kovuşturmaya yer olmadığına ve kamu davasının açılmasının ertelenmesine dair
kararların; mahkemelerde ise düşme ve hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına dair kararların bir örneğinin saklandığı özel bir karton tutulur.
Bu kartonlara konulacak karar nüshalarında ilgisine göre Cumhuriyet savcısı ya da hâkimin imzası ile Cumhuriyet başsavcılığı ya da mahkeme mührünün bulunması zorunludur.
Formların
bastırılması ve dağıtımı
MADDE
33 – (1) Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek 1/a sayılı Uzlaşma Teklif Formu
dışındaki formlar, Cumhuriyet başsavcılıklarınca ilgili ödenek kaleminden
harcama yapılmak suretiyle yeterli sayıda bastırılarak mahkemelere ve
Cumhuriyet savcılarına dağıtımı yapılır.
(2) Adlî kolluk tarafından yapılacak uzlaşma teklifi formlarının bastırılması
ve dağıtımı işlemleri, ilgili adlî kolluk tarafından yerine getirilir.
Kamuoyunun
bilgilendirilmesi
MADDE
34 – (1) Uzlaşmanın mahiyeti, koşulları ve sonuçları ile uzlaşmaya tâbi suçlar
ve uzlaştırma süreci hakkında yol gösterici bilgileri içeren rehber kitapçık ve
diğer yöntemlerle kamuoyu bilgilendirilir.
Yürürlük
MADDE
35 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
36 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.
EKLER
EK 1
- a
(İLGİLİ ADLÎ KOLLUK BİRİMİ)
UZLAŞMA TEKLİF FORMU
A.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü maddesi çerçevesinde,
soruşturma konusu ..…………………………… suçunun uzlaşmaya tabi olması nedeniyle
………….. Cumhuriyet savcısı …………………………………’ın
tâlimatları doğrultusunda bu formun (D) bölümünde yer alan uzlaşmanın mahiyeti
ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçları aşağıda açık kimliği
belirtilen kişiye anlatılarak uzlaşma teklifinde bulunulmuştur. …/…./20….
Saat: ……..
Teklifte Bulunan
Adlî Kolluk Görevlisi
Adı Soyadı
Rütbesi-Sicil No
B.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN
1.
(….) Mağdur
2.
(….) Mağdurun Kanunî Temsilcisi
3. (
....) Suçtan Zarar Gören
4.
(….) Suçtan Zarar Görenin Kanunî Temsilcisi
5.
(….) Şüpheli
6.
(….) Şüphelinin Kanunî Temsilcisi
C.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN KİŞİNİN
1.
T.C. Kimlik
No
2.
Adı Soyadı
3.
Baba Adı
4.
Anne adı
5.
Doğum Yeri ve
Tarihi
6.
Adres ve İletişim Bilgileri
D.
Uzlaşmanın mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçları:
a)
Uzlaşma, suçtan doğan zararın kısmen veya tamamen giderilmesi, eski hâlin
iadesi veya hukuka uygun maddî veya manevî diğer bir edim karşılığında ya da uzlaşmayı sağlayacak diğer bir usulle iki tarafın
anlaşmasıdır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda mağdur ya
da suçtan zarar görenin her türlü hukukî dava ve takip haklarının sona ermesi
karşılığında şüpheli hakkındaki suç soruşturması aşağıdaki koşullarla son
bulacaktır.
b)
Uzlaştırma teklifini kabul ederek bu konuda karşı tarafla görüşme, suçu kabul
veya haklarından vazgeçme anlamına gelmez. Bu durum tarafların sahip oldukları
haklarda bir kayba da yol açmaz.
c)
Taraflar uzlaştırma teklifini kabul etseler dahi, görüşmeler sonucunda uzlaşmak
zorunda olmayıp, uzlaşma sağlanana kadar bu yöndeki iradelerinden
vazgeçebilirler. Vazgeçme, hak kaybına yol açmaz.
ç)
Uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren en geç üç gün içinde teklifi yapan
adlî kolluk görevlisine ya da görevli Cumhuriyet
savcısına karar bildirilmediği takdirde, teklif reddedilmiş sayılır.
d)
Uzlaşma teklifi reddedilmesine rağmen taraflar, uzlaştıklarını gösteren belge
ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına
başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
e)
Teklif kabul edilmesine karşın uzlaştırma girişimi başarılı olmadığı takdirde
bir daha Cumhuriyet savcısınca uzlaştırma yoluna başvurulamaz.
f)
Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, soruşturma konusu
suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına
engel değildir.
g)
Taraflar bizzat Cumhuriyet savcısı tarafından uzlaştırılabilecekleri gibi;
uzlaştırmacı olarak Cumhuriyet savcısı tarafından barodan bir avukatın görevlendirilmesi
istenebilecek ya da Yönetmelikte nitelikleri
belirlenen hukuk öğrenimi görmüş bir kimse görevlendirilebilecektir. Tarafların
üzerinde anlaştıkları bir avukat ya da hukuk öğrenimi
görmüş bir kişi var ise takdire göre onlar da tercih edilebilecektir.
ğ)
Uzlaştırma müzakereleri sırasında tarafların konuyla ilgili olarak yapacakları
açıklamalar mevcut soruşturmada ve disiplinle ilgili olanlar da dahil olmak
üzere, hiçbir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada
delil olarak kullanılamaz.
h)
Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine
şüpheli, mağdur, suçtan zarar görenler ile bu kişilerin kanunî temsilcisi,
müdafi ve vekil katılabilir.
ı)
Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisinin ya da vekilin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
hâlinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
i)
Uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığı ve edimin hukuka uygun olduğu
Cumhuriyet savcısı tarafından belirlendiği takdirde, uzlaşma raporu veya
belgesi hüküm ifade eder.
j)
Uzlaşma gerçekleştiği ve edim def’aten yerine
getirildiği takdirde, şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı
verilir. Bu husus, adlî sicile kaydedilmez.
k)
Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya
süreklilik arz etmesi hâlinde; Kanunun 171 inci maddesindeki şartlar
aranmaksızın şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verilir. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemez.
l)
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
verilir.
m)
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından,
Kanunun 171 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki şartlar aranmaksızın kamu
davası açılır.
n)
Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat, eski
hâlin iadesi veya diğer bir tazminat davası açılamaz. Açılmış olan davadan
feragat edilmiş sayılır.
o)
Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden
sayılır, ilgili ödenekten karşılanır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda, bu
ücret ve giderler Devlet Hazinesi üzerinde bırakılır.
ö)
Uzlaşmanın gerçekleşmemesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma
giderleri hakkında Kanunun yargılama giderlerine ilişkin hükümleri uygulanır.
p)
Şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilâm
mahiyetinde belgelerden sayılır.
r)
Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde
bulunulduktan itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç
uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek Cumhuriyet savcısına verdiği tarihe kadar
dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
s)
Uzlaşma sağlanamadığı takdirde, Cumhuriyet savcısı, soruşturulması ve
kovuşturulması şikâyete bağlı olup, üst sınırı bir yıl veya daha az süreli
hapis cezasını gerektiren uzlaşmaya tabi suçlardan dolayı, yeterli şüphenin
varlığına rağmen, Kanunun 171 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki koşulların
birlikte gerçekleşmesi hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar
verebilir.
E. Bu
formun (D) bölümünde yer alan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü
maddesi çerçevesinde uzlaşmanın mahiyeti, uzlaşmayı kabul veya reddetmenin
hukukî sonuçlarını anladım. Formun bir örneğini aldım.
Şahsıma yapılan uzlaşma
teklifini;
İnceleyip
üç gün içinde beyanda bulunmak istiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
ediyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
etmiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
EK 1
- b
T.C.
………………. CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI
UZLAŞMA TEKLİF FORMU
A.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü maddesi çerçevesinde,
soruşturma konusu ……………………….………… suçunun uzlaşmaya tabî olması nedeniyle
aşağıda açık kimliği belirtilen kişiye bu formun (D) bölümünde yer alan uzlaşmanın
mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları anlatılarak
uzlaşma teklifinde bulunulmuştur. ..../…./20…. Saat: ……..
Teklifte Bulunan
Cumhuriyet Savcısının
Adı Soyadı
Sicil No
B.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN
1.
(….) Mağdur
2.
(….) Mağdurun Kanunî Temsilcisi
3. (
....) Suçtan Zarar Gören
4.
(….) Suçtan Zarar Görenin Kanunî Temsilcisi
5.
(….) Şüpheli
6.
(….) Şüphelinin Kanunî Temsilcisi
C.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN KİŞİNİN
1.
T.C. Kimlik
No
2.
Adı Soyadı
3.
Baba Adı
4.
Anne adı
5.
Doğum Yeri ve
Tarihi
6.
Adres ve İletişim Bilgileri
D.
Uzlaşmanın mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları:
a)
Uzlaşma, suçtan doğan zararın kısmen veya tamamen giderilmesi, eski hâlin
iadesi veya hukuka uygun maddî veya manevî diğer bir edim karşılığında ya da uzlaşmayı sağlayacak diğer bir usulle iki tarafın
anlaşmasıdır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda mağdur ya
da suçtan zarar görenin her türlü hukukî dava ve takip haklarının sona ermesi
karşılığında şüpheli hakkındaki suç soruşturması aşağıdaki koşullarla son
bulacaktır.
b)
Uzlaştırma teklifini kabul ederek bu konuda karşı tarafla görüşme, suçu kabul
veya haklarından vazgeçme anlamına gelmez. Bu durum tarafların sahip oldukları
haklarda bir kayba da yol açmaz.
c)
Taraflar uzlaştırma teklifini kabul etseler dahi, görüşmeler sonucunda uzlaşmak
zorunda olmayıp, uzlaşma sağlanana kadar bu yöndeki iradelerinden
vazgeçebilirler. Vazgeçme, hak kaybına yol açmaz.
ç)
Uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren en geç üç gün içinde teklifi yapan
adlî kolluk görevlisine ya da görevli Cumhuriyet
savcısına karar bildirilmediği takdirde, teklif reddedilmiş sayılır.
d)
Uzlaşma teklifi reddedilmesine rağmen taraflar, uzlaştıklarını gösteren belge
ile en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına
başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
e)
Teklif kabul edilmesine karşın uzlaştırma girişimi başarılı olmadığı takdirde
bir daha Cumhuriyet savcısınca uzlaştırma yoluna başvurulamaz.
f)
Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, soruşturma konusu
suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına
engel değildir.
g)
Taraflar bizzat Cumhuriyet savcısı tarafından uzlaştırılabilecekleri gibi;
uzlaştırmacı olarak Cumhuriyet savcısı tarafından barodan bir avukatın
görevlendirilmesi istenebilecek ya da Yönetmelikte
nitelikleri belirlenen hukuk öğrenimi görmüş bir kimse
görevlendirilebilecektir. Tarafların üzerinde anlaştıkları bir avukat ya da hukuk öğrenimi görmüş bir kişi var ise takdire göre
onlar da tercih edilebilecektir.
ğ)
Uzlaştırma müzakereleri sırasında tarafların konuyla ilgili olarak yapacakları
açıklamalar mevcut soruşturmada ve disiplinle ilgili olanlar da dahil olmak
üzere, hiçbir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada
delil olarak kullanılamaz.
h)
Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine
şüpheli, mağdur, suçtan zarar görenler ile bu kişilerin kanunî temsilcisi,
müdafi ve vekil katılabilir.
ı)
Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisinin ya da vekilin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
hâlinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
i)
Uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığı ve edimin hukuka uygun olduğu
Cumhuriyet savcısı tarafından belirlendiği takdirde, uzlaşma raporu veya
belgesi hüküm ifade eder.
j)
Uzlaşma gerçekleştiği ve edim def’aten yerine
getirildiği takdirde, şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı
verilir. Bu husus, adlî sicile kaydedilmez.
k)
Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya
süreklilik arz etmesi hâlinde; Kanunun 171 inci maddesindeki şartlar
aranmaksızın şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı
verilir. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemez.
l)
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
verilir.
m)
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, Cumhuriyet başsavcılığı tarafından,
Kanunun 171 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki şartlar aranmaksızın kamu
davası açılır.
n)
Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat, eski
hâlin iadesi veya diğer bir tazminat davası açılamaz. Açılmış olan davadan
feragat edilmiş sayılır.
o)
Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden
sayılır, ilgili ödenekten karşılanır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda, bu
ücret ve giderler Devlet Hazinesi üzerinde bırakılır.
ö)
Uzlaşmanın gerçekleşmemesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma
giderleri hakkında Kanunun yargılama giderlerine ilişkin hükümleri uygulanır.
p)
Şüphelinin edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde
yazılı ilâm mahiyetinde belgelerden sayılır.
r)
Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde
bulunulduktan itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç
uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek Cumhuriyet savcısına verdiği tarihe kadar
dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
s)
Uzlaşma sağlanamadığı takdirde, Cumhuriyet savcısı, soruşturulması ve
kovuşturulması şikâyete bağlı olup, üst sınırı bir yıl veya daha az süreli
hapis cezasını gerektiren uzlaşmaya tabi suçlardan dolayı, yeterli şüphenin
varlığına rağmen, Kanunun 171 inci maddesinin üçüncü fıkrasındaki koşulların
birlikte gerçekleşmesi hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar
verebilir.
E. Bu
formun (D) bölümünde yer alan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü
maddesi çerçevesinde uzlaşmanın mahiyeti, uzlaşmayı kabul veya reddetmenin
hukukî sonuçlarını anladım. Formun bir örneğini aldım.
Şahsıma yapılan uzlaşma
teklifini;
İnceleyip
üç gün içinde beyanda bulunmak istiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
ediyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
etmiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
EK 1
- c
T.C.
………………. CEZA MAHKEMESİ
UZLAŞMA TEKLİF FORMU
A.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü maddesi çerçevesinde,
soruşturma konusu ……………………….… suçunun uzlaşmaya tabi olması nedeniyle aşağıda
açık kimliği belirtilen kişiye bu formun (D) bölümünde yer alan uzlaşmanın
mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları anlatılarak
uzlaşma teklifinde bulunulmuştur. .…/…./20…. Saat: ……..
Teklifte Bulunan
Hâkimin
Adı Soyadı
Sicil No
B.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN
1.
(….) Mağdur
2.
(….) Mağdurun Kanunî Temsilcisi
3. (
....) Suçtan Zarar Gören
4.
(….) Suçtan Zarar Görenin Kanunî Temsilcisi
5.
(….) Sanık
6.
(….) Sanığın Kanunî Temsilcisi
C.
UZLAŞMA TEKLİFİ YAPILAN KİŞİNİN
1.
T.C. Kimlik
No
2.
Adı Soyadı
3.
Baba Adı
4.
Anne adı
5.
Doğum Yeri ve Tarihi
6.
Adres ve İletişim Bilgileri
D.
Uzlaşmanın mahiyeti ile uzlaşmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçları:
a)
Uzlaşma, suçtan doğan zararın kısmen veya tamamen giderilmesi, eski hâlin
iadesi veya hukuka uygun maddî veya manevî diğer bir edim karşılığında ya da uzlaşmayı sağlayacak diğer bir usulle iki tarafın
anlaşmasıdır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda mağdur ya
da suçtan zarar görenin her türlü hukukî dava ve takip haklarının sona ermesi
karşılığında sanık hakkındaki kovuşturma aşağıdaki koşullarla son bulacaktır.
b)
Uzlaştırma teklifini kabul ederek bu konuda karşı tarafla görüşme, suçu kabul
veya haklarından vazgeçme anlamına gelmez. Bu durum tarafların sahip oldukları
haklarda bir kayba da yol açmaz.
c) Taraflar
uzlaştırma teklifini kabul etseler dahi, görüşmeler sonucunda uzlaşmak zorunda
olmayıp, uzlaşma sağlanana kadar bu yöndeki iradelerinden vazgeçebilirler.
Vazgeçme, hak kaybına yol açmaz.
ç)
Uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren en geç üç gün içinde teklifi yapan
mahkemeye karar bildirilmediği takdirde, teklif reddedilmiş sayılır.
d)
Uzlaşma teklifi reddedilmesine rağmen, taraflar uzlaştıklarını gösteren belge
ile en geç duruşmanın sona erdiği açıklanıp hüküm verilmeden önce mahkemeye
başvurarak uzlaştıklarını beyan edebilirler.
e)
Teklif kabul edilmesine karşın uzlaştırma girişimi başarılı olmadığı takdirde
bir daha mahkeme uzlaştırma yoluna başvurulamaz.
f)
Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi, kovuşturma konusu
suça ilişkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına
engel değildir.
g)
Taraflar bizzat hâkim tarafından uzlaştırılabilecekleri gibi; uzlaştırmacı
olarak hâkim tarafından barodan bir avukatın görevlendirilmesi istenebilecek ya da Yönetmelikte nitelikleri belirlenen hukuk öğrenimi
görmüş bir kimse görevlendirilebilecektir. Tarafların üzerinde anlaştıkları bir
avukat ya da hukuk öğrenimi görmüş bir kişi var ise
takdire göre onlar da tercih edilebilecektir.
ğ)
Uzlaştırma müzakereleri sırasında tarafların konuyla ilgili olarak yapacakları
açıklamalar mevcut kovuşturmada ve disiplinle ilgili olanlar da dahil olmak
üzere, hiçbir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada
delil olarak kullanılamaz.
h)
Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. Uzlaştırma müzakerelerine
sanık, mağdur, suçtan zarar görenler ile bu kişilerin kanunî temsilcisi, müdafi
ve vekil katılabilir.
ı)
Sanık, mağdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisinin ya da vekilin müzakerelere katılmaktan imtina etmesi
hâlinde, uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır.
i)
Uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığı ve edimin hukuka uygun olduğu
mahkeme tarafından belirlendiği takdirde, uzlaşma raporu veya belgesi hüküm
ifade eder.
j)
Uzlaşma gerçekleştiği ve edim def’aten yerine
getirildiği takdirde, sanık hakkında davanın düşmesine karar verilir. Bu husus,
adli sicile kaydedilmez.
k)
Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya
süreklilik arz etmesi hâlinde; Kanunun 231 inci maddesindeki şartlar
aranmaksızın, sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar
verilir. Geri bırakma süresince dava zamanaşımı işlemez.
l)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmesi hâlinde, açıklanması geri bırakılan hüküm
ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir.
m)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra, uzlaşmanın
gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, mahkeme tarafından, Kanunun 231 inci
maddesinin onbirinci fıkrasındaki şartlar
aranmaksızın, hüküm açıklanır.
n)
Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, kovuşturma konusu suç nedeniyle tazminat, eski
hâlin iadesi veya diğer bir tazminat davası açılamaz. Açılmış olan davadan
feragat edilmiş sayılır.
o)
Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden
sayılır, ilgili ödenekten karşılanır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda, bu
ücret ve giderler Devlet Hazinesi üzerinde bırakılır.
ö)
Uzlaşmanın gerçekleşmemesi hâlinde uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma
giderleri hakkında Kanunun yargılama giderlerine ilişkin hükümleri uygulanır.
p)
Sanığın edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaşma raporu veya belgesi 9/6/1932
tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilâm
mahiyetinde belgelerden sayılır.
r)
Sanık, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde
bulunulduktan itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç
uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek mahkemeye verdiği tarihe kadar dava
zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
s)
Uzlaşma sağlanamadığı takdirde, sanığa yüklenen soruşturulması ve
kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, bir yıl veya daha az süreli hapis veya
adlî para cezası ise Kanunun 231 inci maddesinin altıncı fıkrasındaki
koşulların birlikte gerçekleşmesi hâlinde hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilebilir.
E. Bu
formun (D) bölümünde yer alan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253’üncü
maddesi çerçevesinde uzlaşmanın mahiyeti, uzlaşmayı kabul veya reddetmenin
hukukî sonuçlarını anladım. Formun bir örneğini aldım.
Şahsıma yapılan uzlaşma
teklifini;
İnceleyip
üç gün içinde beyanda bulunmak istiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
ediyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
Kabul
etmiyorum.
…./…./20… Saat: ……. İmza
EK 2
UZLAŞTIRMA
RAPORU ÖRNEĞİ
Cumhuriyet
Başsavcılığı soruşturma
No
:
Mahkeme
Esas
No
:
Uzlaştırmacının
:
Adı ve
Soyadı
:
T.C. kimlik
numarası
:
Adresi
:
Kayıtlı olduğu baro ve sicil
numarası
:
Görevlendirme
tarihi
:
Görevi
tebellüğ
tarihi
:
Dosya
içindeki belgelerin birer örneğinin
verildiği
/ Uzlaştırma süresinin başladığı
tarih :
Ek
süre verilme
tarihi
:
Şüphelinin
/ Sanığın / Kanunî
temsilcisinin
:
Adı ve
Soyadı
:
T.C. kimlik
numarası
:
Adresi
:
Müdafiin
:
Adı ve
Soyadı
:
T.C. kimlik numarası
:
Adresi
:
Kayıtlı olduğu baro ve sicil
numarası
:
Mağdur
/ Suçtan zarar görenin /
Kanunî
temsilcisinin
:
Adı ve
Soyadı
:
T.C. kimlik
numarası
:
Adresi
:
Vekilin
:
Adı ve Soyadı
:
T.C. kimlik
numarası
:
Adresi
:
Kayıtlı olduğu baro ve sicil
numarası
:
Tercümanın
:
Adı ve
Soyadı
:
T.C. kimlik
numarası
:
Adresi
:
Taraflardan
biri yabancı ülkede oturuyorsa
Türkiye’de
göstereceği
ikametgâhı
:
Taraflardan
biri yabancı ve Türkiye’de göstereceği
bir
ikametgâhı yok ise ülkesindeki ikametgâhı :
Raporun
düzenlendiği yer ve
tarihi
:
Uzlaşma
konusu suç /
suçlar
:
Uzlaştırma
sonucu
:
.............................................................................................................................................................……………………………………………………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….....................................................
Tarafların üzerinde anlaştıkları edimin yerine getirilme şekli ve zamanı /
Uzlaştırmanın
başarısızlıkla sonuçlanması hâlinde nedenleri:
.............................................................................................................................................................……………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………………...................................................
Yapılan
giderler:
İmzalar
Şüpheli
/ Sanık
:
Mağdur
/ Mağdurlar :
Suçtan
zarar gören :
Müdafi
:
Vekil
:
Kanunî
temsilci
:
Uzlaştırmacı
:
ONAY ŞERHİ
Tarih, mühür ve imza
Cumhuriyet savcısı / hâkim
ONAYLAMAMA
GEREKÇESİ:
Tarih, mühür ve imza
Cumhuriyet savcısı / hâkim